|
Kedi
ve Gelişimi
Kedi ve Egitimi
Kedi Bakımı Rehberi
Kedinizin Rahat Etmesini İstiyorsanız...
Kedi ve Aşı
Kedi Cinsel Olgunluk Yaşı ve Kısırlaştırılması
Kediler ve insanlar
Kediler ve insanlar
Soğuk kış günlerinde bir soba önüne teklifsizce yatarak
mışıl mışıl uyuyan bir kedi, sakin mırıltılarıyla insan gönlüne
rahatlık verir. Yalnızlığınızı, onun varlığı, çekingen miyavlaması,
yalvaran sürünüşleriyle unutuverirsiniz
Nankör ve vefasız olarak tanınsa da (ki değil!) o,
dostlarınız arasında yine de bir dostunuz, hem de dilsiz olduğu
için zararsız, düşünemediği için de tehlikesiz bir dostunuzdur
Tavuklar kadar yararlı, köpekler kadar vefalı olmasalar
da, yumuşacık tüyleri, sevimli yüzleri, yumuk yapıları ve türlü oyunlarıyla
evlerimize sokulan kediler, yuvalarımızın en doyulmaz eğlencesi, süsü,
zevki olmuşlardır.
Kedi, sadece bir süs ve eğlence yaratığı da değildir:
Sivri dişleri ve keskin tırnakları, evlerimizin en tatsız ve belalı
ziyaretçileri olan farelerin insaf bilmez birer düşmanıdır.
Bazı kimseler, tüylerini döktükleri, pek nadir olarak ortalığı
kirlettiklerini ileri sürerek, eve kedi sokmaktan çekinirler. Oysa
iyi ve düzenli bakım, fırçalama ve tarama kedilerde kılların şuraya
buraya dökülmesini geniş ölçüde azaltır. Küçük yaşlarındayken iyi
terbiye edilen kediler de, kendilerine gösterilen yerlerden başka
tarafları kirletmeyecek kadar ince ruhlu, nazik ve zarif tabiatlı
olurlar.
|
KEDİ |
İNSAN |
|
6 aylık |
14 yıl |
|
1 yıl |
16 yıl |
|
3 yıl |
20 yıl |
|
6 yıl |
30 yıl |
|
8 yıl |
40 yıl |
|
9 yıl |
50 yıl |
|
10 yıl |
60 yıl |
|
13 yıl |
70 yıl |
|
16 yıl |
80 yıl |
|
20 yıl |
90 yıl |
Kedide, öbür evcil hayvanlarda görülmeyen bir güzellik
ve
gösterişsiz bir güç vardır.
Ev kedisi bağımsızlığa düşkünlüğü ve
kayıtsız davranışlarıyla, kediseverleri hayran bırakır.
Bütün kediler tek bir türden gelir; bununla birlikte,
bu türün içinde birçok ırk vardır.
Genel olarak kediler iki büyük öbeğe
ayrılır; uzun tüylü kediler ve kısa tüylü kediler.
Genel ayırıcı nitelikleri ve gövde yapısı
Kedinin ayırıcı niteliklerinden belki de en belirgini, binlerce yıldan
bu yana evcilleştirilmiş
olmasına karşın, bağımsızlığını korumayı başarmış
olmasıdır.
Kedilerin kendine özgü bir dili vardır. Bir kedi mırıldandığı
zaman, mutlu demektir. Kediler
yalnızca insanlara miyavlar, başka kedilere
miyavlamazlar. Ayrıca tükürür, tıslar,
homurdanır, bağırırlar ve bunu
hem insanlara, hem başka kedilere hem de düşmana karşı
yaparlar. Yüzleri
son derece anlamlıdır; öfke, acı, korku ve mutluluk duygularını belirtebilir.
Öne doğru dikilmiş kulaklar öfkenin belirtisidir.
Evcil ve yabanıl kediler arasındaki benzerlikler, dış
görünüşten öteye gider: Tümü aynı biçimde, tabanlarına değil de parmak
uçlarına basarak yürürler; çok hızlı gidebilirler; aşağı yukarı tümü
çok iyi tırmanır ve atlar.
Kedi, çok ihtiyatlı bir hayvandır; ama tehlikeyle karşı
karşıya geldiğinde kaçmaz; olduğu yerde kalarak, daha büyük görünmek
için sırtını kamburlaştırır, dikilir, bir anlamda kafa tutar.
Kedinin gövdesi son derece esnek, zarif, çabuktur ve
peşine düştüğü avı avlamakta son derece etkilidir. En güçlü kaslar
sırtta, arka bacaklarda, boyunda ve omuzlarda bulunur. Belkemiğinin
omurları birbirine bağlayan bağlarla değil, kaslarla bağlı olduğundan,
hayvana büyük esneklik kazandırır. Göğüs kemiği uzamıştır ve omuz ekleminin
çok esnek olması, ön ayakların her yöne rahatça hareket etmesini sağlar.
Bütün bu özellikler sayesinde kedi, çok çevik bir hayvandır.
Tırnaklar
Kedinin tırnakları kıvrık ve çok sivri, avını yakalamaya çok elverişlidir:
İçeri çekilebilen tırnakları, normal olarak gizlidir ve ancak gerek
duyulduğunda dışarı çıkarılır. Kedi, genel olarak, tırnakları içeri
çekili ve çok sessiz yürüdüğü için, kurbanını gafil avlar. Kediler,
ara sıra tırnaklarını sert yüzeylere sürterek, aşınan dış tabakları
yenilerler. Genellikle ön ayaklarında beşer, arka ayaklarında dörder
parmak vardır; ancak, altı ya da yedi parmaklı kedilerde görülmüştür.
(Bu, kalıtımsal bir bozukluktur.)
Dişler ve dil
Kediler, yaşam boyu iki kez diş çıkarırlar: Yirmi süt diş, yaklaşık altı
aylıkken dökülüp, yerine otuz sürekli diş çıkar. Köpek dişleri çok
uzun ve keskin olduğu için, kedi, kurbanına bunları saplayıp, onu
öldürebilir.
Kedinin dili, uzun, yassı ve pürtüklüdür. Böylece, bir
kemiğin üstündeki etlerin tümünü yalayıp temizleyebilir. Dilini, beden
temizliğinde de kullanır.
Tüyler
Kedinin gövdesinde tüysüz yerler yalnızca burun, ayağın alt kesimi anüs
ve memelerdir. Tüyler mevsimliktir ve her ilkbaharda yenilenir. Kaşlarının
üstünde ve yüzünün iki yanında, sert kıllardan oluşan sakalları vardır.
Bunlar, dokunmaya karşı çok duyarlı oldukları için, kedinin yüzünü
korumakta yararlı olurlar.
Görme
Görme duyuları, en gelişmiş duyularıdır: Kediler, özgür yaşamlarında,
daha çok geceleri avlanırlar; gözleri ağ tabakasının arkasında bulunan
ve "tapetum" denilen bir yansıtıcı tabaka aracılığıyla, ağ tabakadan
geçen ışık miktarını artırabilme yeteneğini taşır.
Kedi, duran şeylere oranla, hareket halindeki şeyleri
daha iyi görebilir. Özellikle uzaklık kestirmede çok ustadır ve bu
yeti, yiyeceğini avlanma yoluyla sağlayan her hayvan için çok önemlidir.
Kedilerin göz rengi değişik olabilir; öte yandan, kedilerin renk körü
olduğu, yalnızca kurşuninin çeşitli tonlarını seçebildiği sanılır.
Duyma
Kedinin işitme duyusu çok keskindir. İnsan kulağının duyabildiğinden
çok daha yüksek frekanstaki sesleri rahatça işitir. Dış kulağın biçimi
ve dik durması, hareketli olması, hayvanın her sesi yakalamasına
olanak verir.
Üreme
Dişi kedi yavruları, beş aylıkken çiftleşebilirler. Kedilerin, köpekler
gibi sınırlı çiftleşme evrimleri yoktur; ilkbahar ve yaz süresince,
her birkaç haftada bir kızışabilirler. Her kızışma dönemi, birkaç
gün ile üç hafta arası sürer. Bir dişi, çiftleşmediyse, hemen yeniden
kızışabilir ve bunu erkeklere bağırarak bildirir.
Bir gebelik dönemi sonunda doğan yavruların her birinin
babası başka olabilir; çünkü dişi, kızışma dönemi sırasında birkaç
kez gebe kalabilir. Ortalama gebelik süresi, 58-62 gündür. Bu süre
sonunda genellikle 4-5 yavru doğar. Siyam kedilerinin 8-9 yavrusu olabilir.
Habeş kedilerininse genellikle yalnızca 1 ya da 2 yavrusu olur. Her
yavru ayrı bir eten içinde doğar. Anne bu eteni diliyle yırtar ve yer;
böylece hem yavruyu temizlemiş olur, hem de sütün memelerine gelmesini
çabuklaştırır. Gözleri on gün kadar kapalı kalan kedi yavrularına bir-iki
günlükken dokunulmamalıdır. Ayrıca, siyam kedileri dışında, erişkin
erkek kediler yeni doğmuş yavrulardan uzak tutulmalıdır; çünkü yavrulara
zarar verebilirler. Anne kedi yavrularını iki ay kadar emzirir.
|